VR 2026/83 De wolf op een doodlopende weg?

De wolf (Canis lupus) is inmiddels ruim tien jaar gevestigd in Nederland. Dit roofdier heeft sindsdien niet aan nieuwswaarde ingeboet. Regelmatig verschijnen er nieuwsberichten over incidenten met wolven, zoals aanvallen op vee. Een aanzienlijk gedeelte van deze berichten heeft te maken met het verkeer in de zin van het Reglement verkeersregels en verkeerstekens 1990 (RVV 1990).1) Zo dook de wolf recentelijk op tijdens een fietsexamen voor basisschoolleerlingen in Hengelo, werd wolf GW3237m, beter bekend als ‘probleemwolf Bram’, aangereden voordat hij werd afgeschoten, en worden wolven regelmatig doodgereden door auto’s.2)   In de afgelopen periode zijn er veel ontwikkelingen geweest in het beschermingsregime van de wolf. Sinds 2025 is de wolf niet langer ‘strikt beschermd’ in de Europese Unie (EU), maar ‘gewoon’ beschermd. Daarmee is nog steeds de inzet om toe te werken naar een gunstige staat van instandhouding van deze diersoort, maar is er wel een ander juridisch kader van toepassing. In Nederland heeft deze ontwikkeling ertoe geleid dat wordt nagedacht over nieuwe – soepelere – regels, met name over het afschieten van ‘probleemwolven’. Ook voor nieuwe regels zijn ingevoerd, worden al besluiten genomen om wolven af te schieten. Het is de vraag of de wolf door de wijziging van zijn beschermingsstatus op een (spreekwoordelijke) doodlopende weg is beland, of dat nog steeds wordt ingezet op het co-existent leven met de mens.3)   In deze bijdrage bespreken we de belangrijkste juridische ontwikkelingen om te bepalen of de wolf op een dergelijke weg is beland.4) We beginnen met een korte bespreking van de recente aanpassing van het beschermingsniveau van de wolf in Europa (par. 2) en de juridische procedures die daarover nog worden gevoerd (par. 3). Vervolgens focussen we ons op de Nederlandse context. Daarbij geven we eerst een overzicht van rechtszaken die zijn, en worden, gevoerd over het afschieten van wolven (par. 4) en gaan we daarna in op het kritisch ontvangen ontwerpbesluit dat onder andere beoogt een ‘probleemwolf’ te definiëren (par. 5). Daarna bespreken we kort twee andere relevante kaders bij het samenleven met de wolf: het strafrecht en het dierenwelzijnsrecht (par. 6). We sluiten af met een conclusie (par. 7).